دعاوی شرکت‌های تجاری
شرکت‌های تجاری در ایران بر پایه‌ی قانون تجارت (مصوب ۱۳۱۱) و لایحه‌ی اصلاح قسمتی از قانون تجارت (۱۳۴۷) شکل می‌گیرند. انتخاب نوع شرکت، متن اساسنامه و شیوه‌ی تصمیم‌گیری در مجامع، در همان ابتدا تعیین می‌کند که شرکا در آینده چه حقوق و مسئولیت‌هایی خواهند داشت و اختلاف‌ها با چه سازوکاری حل می‌شود.
انواع شرکت و تفاوت مسئولیت
ماده ۲۰ قانون تجارت هفت نوع شرکت تجاری را برمی‌شمارد، از جمله سهامی، با مسئولیت محدود، تضامنی، مختلط، نسبی و تعاونی. در عمل بیشترین ثبت‌ها مربوط به دو نوع است:
- شرکت با مسئولیت محدود: هر شریک فقط تا میزان سرمایه‌ی خود در برابر بدهی‌های شرکت مسئول است.
- شرکت سهامی خاص: سرمایه‌ی آن هنگام تأسیس منحصراً از سوی مؤسسین تأمین می‌شود و دست‌کم سه سهامدار لازم دارد.
موضوعاتی که در این حوزه بررسی می‌شود
- تأسیس و ثبت شرکت و تنظیم شرکت‌نامه، اساسنامه و صورت‌جلسات
- تغییرات بعدی: افزایش یا کاهش سرمایه، نقل‌وانتقال سهم‌الشرکه یا سهام، تغییر مدیران و نشانی
- اختلاف شرکا یا سهامداران درباره‌ی مدیریت، سود و اختیارات مدیرعامل
- دعاوی مربوط به صورت‌جلسات مجامع و تصمیمات هیئت‌مدیره
- انحلال و تصفیه‌ی شرکت
- قراردادهای تجاری شرکت با اشخاص ثالث
ثبت شرکت: مراحل کلی
شرکت‌های تجاری باید ثبت شوند و ثبت آن‌ها مطابق مقررات از مسیر اداره‌ی ثبت شرکت‌ها و در حال حاضر عمدتاً از طریق سامانه‌ی ثبت شرکت‌ها انجام می‌شود. خلاصه‌ی شرکت‌نامه و منضمات آن نیز باید در روزنامه‌ی رسمی و یکی از جراید کثیرالانتشار آگهی شود. روند معمول شامل انتخاب و تأیید نام، تنظیم اساسنامه و صورت‌جلسه‌ها، احراز هویت شرکا و مدیران، ارائه‌ی مجوز فعالیت در رشته‌هایی که مجوز می‌طلبند، و پس از ثبت، انتشار آگهی است. فهرست دقیق مدارک و الزامات برحسب نوع شرکت و موضوع فعالیت تغییر می‌کند و بهتر است پیش از اقدام از سامانه‌ی رسمی ثبت شرکت‌ها استعلام شود.
اختلافات رایج و پیشگیری از آن‌ها
اختلاف میان شرکا غالباً ریشه در ابهام اساسنامه دارد: نصاب تصمیم‌گیری، حدود اختیار مدیرعامل، شیوه‌ی تقسیم سود یا نقل‌وانتقال سهم. قانون برای مواردی راهکار پیش‌بینی کرده است؛ برای نمونه سهامداران در شرایطی می‌توانند تشکیل مجمع عمومی را درخواست کنند. با این حال، اجرای چنین حقی به شرایط و متن اساسنامه‌ی هر شرکت وابسته است.
نکات عملی
- صورت‌جلسات مجامع و هیئت‌مدیره باید مطابق نصاب‌ها و تشریفات قانونی و اساسنامه تنظیم و در مواردی که لازم است ثبت شود؛ تصمیم ثبت‌نشده در برابر اشخاص ثالث ممکن است معتبر شناخته نشود.
- اساسنامه را پس از ثبت هم باید با واقعیت فعالیت شرکت تطبیق داد.
- پیش از هر انحلال یا خروج شریک، تصفیه‌ی حساب‌ها و تکلیف دیون شرکت روشن شود.
بررسی دقیق اسناد شرکت و اساسنامه‌ی آن لازمه‌ی هر اقدام حقوقی در این حوزه است.
منابع و مستندات قانونی
- قانون تجارت (مصوب ۱۳۱۱)، ماده ۲۰ (انواع شرکت‌ها) و ماده ۱۹۷ (انتشار خلاصه‌ی شرکت‌نامه پس از ثبت) و نظام‌نامه‌ی مربوط
- لایحه‌ی قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت (۱۳۴۷)، مقررات شرکت سهامی
- قانون تجارت، مقررات مربوط به شرکت با مسئولیت محدود
وکیل دعاوی شرکت‌های تجاری در شهر شما
سوالات متداول
مقالات مرتبط
- اعتراض به ثبت ملک چیست و چه مهلتی دارد؟اعتراض به ثبت ملک یکی از مهمترین ابزارهای قانونی برای جلوگیری از صدور سند به نام دیگری است؛ در این مطلب مهلت و روند آن را میخوانید.
- مراحل طرح دعوای ملکی در ایران؛ از دادخواست تا اجرای حکمدعاوی ملکی مراحل مشخصی از تنظیم دادخواست تا اجرای حکم دارند؛ آشنایی با این مراحل به آمادهسازی بهتر مدارک کمک می‌کند.
- سرقفلی چیست و چه حقوقی برای مستاجر ایجاد می‌کند؟سرقفلی یکی از مهمترین مفاهیم در اجارهی واحدهای تجاری است که با حق کسب و پیشه تفاوت دارد؛ در این مطلب تعریف و آثار آن را میخوانید.
سایر حوزه‌های تخصصی
- دعاوی ملکی و ثبتیدعاوی مربوط به مالکیت، اسناد رسمی، تفکیک و افراز، اعتراض به ثبت و سایر اختلافات ملکی و ثبتی.
- دعاوی اجاره، سرقفلی و حق کسب و پیشهدعاوی اجاره، سرقفلی، حق کسب و پیشه و اختلافات میان موجر و مستاجر.
- دعاوی قراردادهای بانکیدعاوی ناشی از قراردادهای بانکی، تسهیلات، وثیقه و مقررات بانک مرکزی.
- دعاوی خانوادهطلاق توافقی و دادخواستی، مهریه، نفقه، حضانت و سایر دعاوی خانواده.
- دعاوی حقوقیدعاوی حقوقی عمومی؛ مطالبه وجه، الزام به انجام تعهد، فسخ قرارداد و مسئولیت مدنی.
- دعاوی کیفریدفاع و شکایت کیفری؛ از مرحله تحقیقات مقدماتی تا دادگاه.