خانواده
مراحل طلاق توافقی در ایران چیست؟
طلاق توافقی مسیری است که زوجین پس از رسیدن به توافق درباره‌ی اصل جدایی و تمام آثار آن، از طریق دادگاه خانواده و دفتر رسمی ازدواج و طلاق طی می‌کنند. این مسیر معمولاً کوتاه‌تر از طلاق یک‌طرفه است، اما چند مرحله‌ی الزامی دارد و کوتاهی در هر کدام می‌تواند کل فرایند را معوق کند. در این مطلب ترتیب مراحل، مدارک و نکات اجرایی بر پایه‌ی مقررات جاری توضیح داده شده است.
شرط اصلی: توافق بر همه‌ی موضوعات
دادگاه در طلاق توافقی زمانی گواهی صادر می‌کند که زوجین فقط بر اصل طلاق توافق نکرده باشند، بلکه درباره‌ی موارد زیر هم به تفاهم رسیده باشند:
- مهریه و نحوه‌ی پرداخت آن، یا گذشت از آن
- جهیزیه و اموال هر یک از طرفین
- حضانت و نگهداری فرزندان، ترتیب ملاقات و نفقه‌ی فرزندان
- هر حق مالی دیگری که طرفین بخواهند در توافق بیاورند
اگر درباره‌ی یکی از این موارد اختلاف وجود داشته باشد، موضوع معمولاً از قالب توافقی خارج می‌شود و به دعوای عادی طلاق تبدیل می‌شود. در طلاق توافقی، طرفین به داوری ارجاع نمی‌شوند؛ ارجاع به مرکز مشاوره جای آن را می‌گیرد.
مراحل طلاق توافقی
- ثبت‌نام در سامانه‌ی ثنا: هر یک از زوجین باید در سامانه‌ی ثنا حساب کاربری داشته باشد تا ابلاغ‌ها به‌صورت الکترونیک انجام شود.
- مراجعه به مرکز مشاوره خانواده: بر پایه‌ی قانون حمایت خانواده و آیین‌نامه‌ی اجرایی آن، درخواست طلاق به مرکز مشاوره خانواده ارجاع می‌شود و طرفین نیز می‌توانند به این مراکز مراجعه کنند. مرکز، در صورت نبود امکان سازش، نتیجه را برای دادگاه گزارش می‌کند.
- تنظیم دادخواست و توافق‌نامه: دادخواست طلاق توافقی همراه با توافق‌نامه‌ی مکتوب درباره‌ی موارد بالا از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت می‌شود. زوجین می‌توانند خودشان یا از طریق وکیل اقدام کنند.
- رسیدگی دادگاه خانواده: دادگاه توافق و مدارک را بررسی می‌کند. در طلاق توافقی، دادگاه به صدور گواهی عدم امکان سازش اقدام می‌کند (ماده ۲۶ قانون حمایت خانواده). این گواهی، حکم طلاق نیست؛ سندی است که اجازه‌ی ثبت طلاق در دفتر رسمی را می‌دهد.
- ثبت طلاق در دفتر رسمی ازدواج و طلاق: گواهی باید به دفتری که طلاق در آن ثبت می‌شود تسلیم شود. صیغه‌ی طلاق باید در حضور دو مرد عادل جاری شود (ماده ۱۱۳۴ قانون مدنی)، و پس از آن طلاق ثبت و در شناسنامه‌ی زوجین درج می‌شود.
مدت اعتبار گواهی
گواهی عدم امکان سازش تا سه ماه از زمان ابلاغ رأی قطعی یا قطعی‌شدن آن اعتبار دارد. اگر در این مدت به دفتر رسمی تسلیم نشود، یا کسی که آن را تسلیم کرده ظرف سه ماه از تاریخ تسلیم در دفتر حاضر نشود یا مدارک لازم را کامل نکند، گواهی از اعتبار می‌افتد و باید دوباره از دادگاه دریافت شود. به همین دلیل بهتر است هماهنگی زمان حضور هر دو طرف و شهود، از پیش انجام شود.
مدارک لازم
- اصل شناسنامه و کارت ملی هر دو زوج
- عقدنامه‌ی رسمی (اصل یا رونوشت)
- مشخصات ثنا و مدارک احراز هویت
- توافق‌نامه‌ی مکتوب درباره‌ی مهریه، حضانت، نفقه و سایر موارد
- شناسنامه‌ی فرزندان، در صورت داشتن فرزند
- گواهی یا نتیجه‌ی مرکز مشاوره، به‌ویژه وقتی مسیر از این مرکز آغاز شده است
برخی دفاتر یا شعب ممکن است برای رعایت رویه‌ی محلی مدارک تکمیلی بخواهند؛ بنابراین با دفتر خدمات قضایی یا شعبه‌ی رسیدگی‌کننده هماهنگ شود.
مهریه و طلاق توافقی
بسیاری از طلاق‌های توافقی در قالب طلاق خلع یا مبارات انجام می‌شود. در خلع، زن به دلیل کراهت از شوهر، مالی به او می‌بخشد تا طلاق بگیرد؛ در مبارات، کراهت از دو طرف است و مالی که زن بذل می‌کند نباید از مهریه بیشتر باشد (مواد ۱۱۴۶ و ۱۱۴۷ قانون مدنی). اگر بذل مهریه قرار است جزو توافق باشد، باید در توافق‌نامه به‌روشنی نوشته شود و نوع طلاق نیز با آن هم‌خوان باشد. هر توافق مالی که بدون روشنی تنظیم شود، بعداً مایه‌ی اختلاف و دعوای تازه می‌شود.
اشتباهات رایج
- توافق نکردن درباره‌ی همه‌ی مسائل: مثلاً حضانت و ملاقات را در توافق‌نامه نیاورند و بعداً درباره‌ی آن اختلاف شود.
- از دست دادن مهلت سه‌ماهه و ناچار شدن به شروع دوباره‌ی فرایند.
- تنظیم توافق‌نامه‌ی مبهم درباره‌ی مهریه، جهیزیه یا زمان تحویل اموال.
- فرض اینکه صدور گواهی به معنای ثبت طلاق است: طلاق فقط پس از اجرای صیغه و ثبت آن در دفتر رسمی کامل می‌شود.
منابع و مستندات قانونی
- قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱: ماده ۲۶ (صدور گواهی عدم امکان سازش در طلاق توافقی) و مقررات مربوط به اعتبار سه‌ماهه‌ی گواهی
- قانون مدنی: مواد ۱۱۳۴ (صیغه‌ی طلاق در حضور دو مرد عادل)، ۱۱۴۶ و ۱۱۴۷ (خلع و مبارات)
⚠️ این مطلب صرفاً جنبه‌ی اطلاع‌رسانی عمومی دارد و مشاوره‌ی حقوقی برای پرونده‌ی خاص شما محسوب نمی‌شود. با توجه به تفاوت شرایط هر پرونده، پیش از هر اقدامی مشاوره با وکیل توصیه می‌شود.
حوزه‌های تخصصی مرتبط
مقالات مرتبط
- اعتراض به ثبت ملک چیست و چه مهلتی دارد؟اعتراض به ثبت ملک یکی از مهمترین ابزارهای قانونی برای جلوگیری از صدور سند به نام دیگری است؛ در این مطلب مهلت و روند آن را میخوانید.
- مراحل طرح دعوای ملکی در ایران؛ از دادخواست تا اجرای حکمدعاوی ملکی مراحل مشخصی از تنظیم دادخواست تا اجرای حکم دارند؛ آشنایی با این مراحل به آمادهسازی بهتر مدارک کمک می‌کند.